Mikawanoh Sisindiran

 

A. BACAAN

Saméméh hidep mikawanoh jeung nulis sisindiran, baca heula conto sisindiran di handap, anu ngawemgku rarakitan, paparikan, jeung wawangsalan!

 

SISINDIRAN

 

1. Rarakitan

 

(1) Piwuruk

 

Sing getol nginum jajamu, Nu guna nguatkeun urat. Sing getol néangan élmu, Nu guna dunya ahérat

Lamun hayang ulin beurang, Ulah maké kaos kutang. Lamun hayang hirup senang, Ulah daék loba hutang.

 

(2) Sésébréd

 

Rarasaan rék ka Lémbang, Teu nyaho ka Cibaduyut. Rarasaan awak lenjang, Teu nyaho awakna gendut

Kamari ka Pasirpogor, Ayeuna ka Sukasari Kamari mah sentak sengor, Ayeuna mah sura-seuri

 

 

(3) Silihasih

 

Hayang teuing kuéh bugis, Henteu bisa ngasakanana. Hayang teuing ka nu geulis, Teu bisa ngakalanana

Sapanjang jalan Cibogo, Moal weléh dipapaés Sapanjang can nyebut bogoh Moal welég di-SMS.

 

2. Paparikan

 

(1) Piwuruk

 

Hampelas raraga jati, Palataran babaléan. Iklas raga reujeung pati, Ngabélaan bebeneran

Ka kulah nyiar  kapiting, Ka nu bala ngala suluh. Ualah sok liar ti peuting, Di sakola matak tunduh.

 

(2) Sésébréd

 

Ngala térong jeung kalapa, Dibawa ka kebon cikur. Nu gondrong jaman ayeuna, Teu wawuh ka tukang cukur.

Cau naon-cau naon, Cau kulutuk di juru. Bau naon bau naon Bau nu hitut di juru

 

(3) Silihasih

Meuncit meri dina rakit Boboko wadah bakatul Lain nyeri ku panyakit Kabogoh direbut batur

Boboko luhureun imah Ninggang kana pileuiteun Ari bogoh tong ka sémah Lamun anggang sok leungiteun

 

3. Wawangsalan

 

Kendang gedé pakauman Dag-dig-dug rasaning  ati Wangsalna: bedug	Teu beunang dihurang sawah Teu beunang dipikameumeut Wangsalna: simeut
Belut sisit saba darat Kapiraray siang wengi Wangsalna: oray	Teu puguh monyét hideungna Asa teu puguh tungtungna Wangsalna: lutung
Abdi mah kapiring leutik, Isin teuing kju Gamparan Wangsalna: pisin	Kembang bodas buah bunder ngaheruk nya pipikiran Wangsalna: jeruk

 

 

B. PEDARAN

 

Mikawanoh Sisindiran

 

Sisindiran téhdiwangun ku rarakitan, paparikan, jeung wawangsalan. Dumasar kana eusina, rarakitan jeung paparikan téh bisa dipasing-pasing jadi tilu bagian, nyaéta anu ngandung piwuruk, silihasih, jeung sésébréd. Ari umumna wawangsalan mah eusina téh silihasih baé.

 

1. Rarakitan

Tengetan deui conto rarakitan di luhur!

 

(1) Rarakitan diwangun ku cangkang jeung eusi. Lobana cangkang, sarua jeung lobana eusi. Rarakitan dina sapadana diwangun ku opat padalisan. Padalisan kahiji jeung kadua mangrupa cangkang, ari padalisan katilu jeung kaopat mangrupa eusina.

(2) Unggal padalisan diwangun ku dalapan engang. Geura urang titénan:

a. Sing ge-tol ngi-num ja-ja-mu

b. Nu gu-na ngu-at-keun u-rat

c. Sing ge-tol né-ang-an él-mu

d. Nu gu-na du-nya a-hé-rat.

(3) Anu matak  disebut rarakitan ku lantaran kecap awal dina padalisan kahiji cangkang, sarua jeung kecap mimiti dina padalisan kahiji eusi. Dina conto di luhur mah kecap sing. Kitu deui kecap awal dina padalisan kadua cangkang sarua jeung kecap awal dina padalisan kadua eusi, nyaéta  kecap nu. Ku lantaran sarua kecap awalna, dipapandékeun

Kana rakit anu papak puhuna, nya disaebut baé rarakitan.

(4) Antara cangkang jeung eusi, sarua sorana (murwakanti) di bagian tungtungna.

 

2. Paparikan

 

Tengetan deui conto paparikan di luhur!

(1) Paparika ogé diwangun ku cangkang jeung eusi. Lobana cangkang, sarua jeung lobana eusi. Paparikan dina sapadana diwangun ku opat padalisan. Padalisan kahiji jeung kadua mangrupa cangkang, ari padalisankatilu jeungkaopat mangrupa eusina.

(2) Unggal padalisan diwangun ku dalapan engang. Geura urang titénan:

a. a-ya me-ri di-na ra-kit

b. bo-bo-ko wa-dah ba-ka-tul

c. la-in nye-ri ku pa-nya-kit

d. ka-bo-goh di-re-but ba-tur

(3) anu matak disebut paparikan ku lantaran padeukeut sorana antara cangkang jeung eusina. Padalisan kahiji cangkang padeukeut sorana (murwakanti) jeung padalisan katilu eusi. Kitu deui padalisan kadua cangkang, murwakanti jeung padalisan kaopat eusi. Paparikan asalna tina kecap parek  anu ngandung harti padeukeut.

(4) Antara cangkang jeung eusi murwakanti bagian tungtungna.

 

3. Wawangsalan

 

Tengetan deui conto wawangsalan di luhur!

(1) Wawangsalan mah dina sapadana diwangun ku dua padalisan. Sapadalisan cangkang, jeung sapadalisan eusi.

 

(2) Unggal padalisan diwangun ku dalapan engang. Geura urang titénan!

a. be-lut si-sit sa-ba da-rat,

b. ka-pi-ra-ray si-ang we-ngi.

 

(3) Bagian cangkang mangrupa katerangan ngeunaan hiji barang atawa hal. Éta barang téh kudu ditéangan tina salahsahiji kecap anu sasora anu aya dina bagian cangkang. Lamun ditogmolkeun mah kieu: Naon ari “belut sisit saba darat” téh? Jawabanana aya dina kecap anu sasora, boh bagian awalna, boh bagian hareupna nu aya dina “kapiraray siang wengi”. Jawabanana nyaéta “oray”, anu salahsahiji engangna aya dina kecap “kapiraray”. Tah, “oray” téh disebut wangsalna.

 

(4) Dina seuhseuhanana mah, wawangsalan téh henteu béda jeung tatarucingan atawa teteguhan, anu jawabanana diwangsalkeun (disumputkeun, disamunikeun) dina salahsahiji kecap anu aya dina bagian cangkangna. Éta sababna wangun saperti kitu disebut wawangsalan.